Zbliża się termin zgłoszenia spółki do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych

Zbliża się termin zgłoszenia istniejących spółek do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, który gromadzi dane osób fizycznych mających bezpośrednio lub pośrednio wpływ na działalność spółek. Choć do 13 kwietnia zostały jeszcze dwa miesiące, z docierających do nas informacji wynika, że niektóre banki już teraz wymagają potwierdzenia zgłoszenia do CRBR np. przy zakładaniu rachunków firmowych.

Jak już informowaliśmy, Ustawą z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wprowadzono do polskiego porządku prawnego Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych. Przepisy dotyczące rejestru weszły w życie 13 października 2019 r.

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych (dalej: CRBR) jest systemem teleinformatycznym służącym przetwarzaniu informacji o beneficjentach rzeczywistych spółek prawa handlowego. Jego utworzenie nakazała dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (IV dyrektywa AML).

Obowiązek zgłaszania informacji i ich aktualizacji jest bardzo szeroki i obejmuje wszystkie spółki z wyjątkiem:

  • spółki partnerskiej,
  • publicznej spółki akcyjnej oraz
  • nowoutworzonej prostej spółki akcyjnej (zacznie funkcjonować w polskim porządku prawnym 1 marca 2020 r.)

„Beneficjent rzeczywisty” – czyli kto?

Chociaż podmiotami zobowiązanymi do zgłaszania informacji do CRBR są spółki prawa handlowego, to rejestr gromadzi dane osób fizycznych będących ich rzeczywistymi beneficjentami. Definicja beneficjenta rzeczywistego na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy jest rozbudowana i skomplikowana. W skrócie można wskazać, że jest to osoba fizyczna (bądź osoby fizyczne), sprawująca bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad spółką, czyli posiada uprawnienia (wynikające z okoliczności prawnych lub faktycznych), które umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na czynności i działania podejmowane przez spółkę, lub w imieniu których są nawiązywane stosunki gospodarcze bądź jest przeprowadzana transakcja okazjonalna.

Pełną definicję pojęcia „beneficjent rzeczywisty” zawiera art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy.

Informacje jawne i nieokreślony termin przechowywania

CRBR jest rejestrem jawnym, informacje o beneficjentach rzeczywistych udostępniane są nieodpłatnie przez internet; prowadzi go minister właściwy do spraw finansów publicznych.

Warto zauważyć, że informacje zgromadzone w CRBR przetwarzane są bez wiedzy osób, których dotyczą, a okres ich przechowywania jest nieokreślony. Zgodnie bowiem z treścią ustawy o praniu brudnych pieniędzy, zgromadzone w CRBR informacje są przechowywane przez okres konieczny do realizacji zadań związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy lub finansowaniu terroryzmu.

Sankcje do miliona złotych

Za niewywiązanie się lub nienależyte wywiązanie się z obowiązku zgłoszenia do CRBR informacji o beneficjentach rzeczywistych ustawodawca przewidział sankcje, w tym:

  • kary pieniężne do miliona zł dla spółek, które nie zgłoszą informacji w terminie oraz
  • odpowiedzialność odszkodowawczą osób dokonujących zgłoszenia za jego brak, opóźnienie bądź zgłoszenie nieprawdziwych informacji.

Termin na zgłoszenie informacji o beneficjentach rzeczywistych i ich aktualizację wynosi do 7 dni od dnia wpisu (bądź dokonania zmiany) do Krajowego Rejestru Sądowego. Istniejące już spółki, które w dniu wejścia w życie przepisów były już wpisane do KRS, mają na dokonanie zgłoszenia 6 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów, czyli do dnia 13 kwietnia 2020 r.

Instrukcja MF

Ministerstwo Finansów na swojej stronie internetowej opublikowało instrukcję, jak dokonać zgłoszenia: https://www.gov.pl/web/finanse/zgloszenie-informacji-o-beneficjentach

CRBR powstał w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów, „posiadanie dokładnych i aktualnych danych o beneficjentach rzeczywistych ma kluczowe znaczenie dla zwalczania tych zjawisk, ponieważ uniemożliwia przestępcom ukrycie swojej tożsamości w skomplikowanej strukturze korporacyjnej. Publiczny charakter rejestru, umożliwiający każdemu nieodpłatny dostęp do informacji o beneficjentach rzeczywistych, zapewnia również większą kontrolę informacji przez społeczeństwo obywatelskie oraz przyczynia się do zwiększenia zaufania do rynku finansowego i uczestników obrotu gospodarczego”.